25.02.2020 19:04

Опубликовано : 15 December 2018

0

Омар Дощанов 1857 жылы дүниеге келген, отбасында Омар жалғыз ұл бала болатын. Омардың әкесі кәрі Дощан ұлының оқығаның қалап және кездесулер кезінде қартқа ұнап қалған Ибрай Алтынсарин сияқты мұғалім болғанын армандайтын. Омар әкесінің досымен бірге Троицк қаласына оқуға кетті.

Орыс – қазақ мектепті бітірген соң туған ауылына оралып болыс (бұрынғы әкімшілік бөлімі) жазушы болып қызмет етті. Омар өз болысының ауылдарына жие-жие баратын және байларға өкпетілі адамдарды көрген. Ол әрқашанда түсінуге және ренжітілген адамдарды қорғауға тырысты. Халық арасында кедейлердің қорғаушысы сияқты ол туралы – даңқ шықты. Байлар, молдалар, төрелер Омарға қарсы бүлік көтерді. Қостанай уезін тастап кетуге мәжбүр болды. Сол уақыттың ішінде көптеген нәрсе көріп, бірақ та бұрынғыдай батылдықпен кедейлерді қорғаштады.

Бір күні ол жас әйелге болысты, оның жұбайы атақты бай, жұбайына күшіктерді омырауымен емізуге мәжбүрлеген. «Шариатты қорлау үшін…, отбасының ішкі істеріне араласу үшін», патшалық сотымен он жеті жастағы Омар 25 жылға Сібірге каторгаға жер аударды.

Ол каторганың көптеген жерлерінде болып, көптеген қайғы-мұн көрген. Бірақ та Сібірде көптеген жақсы адамдарды кездестірді. Онда ол басты жау – патша, оған қарсы күресу керек екенің түсініпті. 1896 жылы Дощанов Сібірден туған ауылға қайтып келді. Халық оны Сібірлік Омар деп солай ат қойды. Тұрақты бақылауға қарамастан, бұрынғыдай кедейдің қорғаушысы болды. Ал Қостанай ауылдарында ақындар халықтың оң ісіне өз өмірін берген Омарды жырлады. 1912 жылы Дощановті «Барлық Ресейдің императорын қорғағаны үшін» қайтадан төрмеге қамады. Оны Ақапан төнкерісі босатты. Омар большевиктерге қосылды. Қазан төнкерісі жеңігенде, Дощановқа 60 жаста болатын, бірақ та ол жастық жігерілікпен төнкеріс қызметіне белсенді қатысты. Кеңестердің бірінші уездінің съезінде ол атқару комитетінің мүшесі және төнкеріс сотының төрағасы ретінде сайланды. 1918 жылы ақгвардияшылар Қостанай қаласын басып алды. Тараннан бастап барлық уездін атқару комитеті қамауға алынды. Омар ұсталды. Оны қол-аяғы байланған күйінде Қостанайға жеткізді. Қонай мен Ортанбайсай сайларының арасында айуандықпен атып өлтірді.

Өлімді Омар Дощанов батылдықпен қарсы алды. «Өлтіріңдер, шибөрілер! Халықты өлтіре алмайсындар. Ол өзінікін алады» – деп баскесерлерінің бетіне айтып салды. Достары оны туған ауылында жерледі. Он жылдар өтті, бірақ та Омар Дощановтың есімі халықтың аузында. Оның есімі дастандарда, әңгімелерде, өлеңдерде және суреттерде. Оның есімімен қаладағы және ауылдағы көшелер аталған. Қаза тапқан жерінде және батырдың бейітінде ескерткіштер асқақтайды. Біздің ауданымызда көптеген жылдары совхоздардың бірі Омар Дощанов атында болған.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *